Aktualna definicja astmy wg Światowej Inicjatywy Zwalczania Astmy – Global Initiative for Asthma (GINA)

Astma jest to zespół chorobowy, u którego podłoża leży przewlekły proces zapalny oskrzeli. Klinicznie zespół ten charakteryzuje się napadową dusznością, kaszlem i występowaniem świszczącego oddechu. Fizjologicznie typową cechą astmy jest zmienne i odwracalne ograniczenie przepływu powietrza przez oskrzela, które pojawia się zarówno samoistnie, jak i pod wpływem różnych czynników fizycznych, chemicznych lub biologicznych. Nagłe i odwracalne upośledzenie przepływu powietrza przez oskrzela (obturacja) pod wpływem ekspozycji na różnego rodzaju bodźce środowiska zewnętrznego nazywa się nadreaktywnością oskrzeli. Jest to cecha charakterystyczna astmy.

Obturacja – termin określający zwężenie struktury anatomicznej posiadającej światło (na przykład oskrzela, naczynia krwionośne). W przypadku chorób przebiegających z obturacją oskrzeli (np. astma oskrzelowa) dochodzi do upośledzenia przepływu powietrza w drogach oddechowych wynikającego ze zmniejszenia ich drożności, co przejawia się odczuciem duszności.

Aktualna definicja zaostrzenia astmy u dorosłych, młodzieży i dzieci pon.5 roku życia:

Zaostrzenie to epizod charakteryzujący się objawami duszności, kaszlu, świstów, ucisku w klatce piersiowej, z postępującymi zaburzeniami funkcji płuc, które są zmianą w stosunku do codziennego stanu pacjenta i wymagają modyfikacji jego leczenia.

Przewlekłe zapalenie prowadzi do patologicznych procesów naprawczych czyli przebudowy tkanek, które pogłębiają dysfunkcję układu oddechowego. Podczas napadu astmy występuje skurcz mięśni gładkich oskrzeli, obrzęk błony śluzowej oraz nadprodukcja gęstego śluzu, chorzy odczuwają wtedy przemijające z czasem ściskanie w klatce piersiowej. Badania parametrów fizjologicznych układu oddechowego wskazują na ograniczenie przepływu powietrza przez oskrzela, które może pojawiać się samoistnie lub pod wpływem różnych czynników.

Diagnozowanie astmy opiera się na rozpoznaniu przez lekarza typowych dla tej choroby objawów klinicznych tzn. występowaniu kaszlu, duszności, której przyczyną jest utrudniony wydech oraz świszczący oddech. Wykonuje się badania spirometryczne, które mogą ujawnić ograniczenie przepływu powietrza przez drogi oddechowe. Wartość diagnostyczną ma również badanie histopatologiczne tkanek uzyskanych na drodze biopsji oskrzeli. W badaniu mikroskopowym pobranej tkanki można dostrzec zmiany spowodowane przez utrzymujący się proces zapalny oskrzeli. Szczególne znaczenie w diagnozie ma dokładny wywiad, ponieważ choroba ma okresy zaostrzeń i okresy przebiegu łagodnego kiedy trudno jest dostrzec odchylenia od fizjologicznych norm i rozpoznać astmę. Szczegółowy wywiad pozwala także ustalić prawdopodobieństwo dziedziczenia choroby oraz określić środowiskowe czynniki ryzyka rozwoju choroby. Dodatkowo w diagnozie mogą być pomocne badania krwi oraz badania radiologiczne klatki piersiowej pacjenta.

Astma jest chorobą o zmiennym przebiegu, może być schorzeniem całorocznym lub sezonowym, może być związana z podejmowanym wysiłkiem fizycznym, szkodliwym wpływem środowiska lub wystąpić jako efekt przyjmowania niektórych leków. Trzeba jeszcze dodać, że w każdym z tych przypadków choroba może mieć zróżnicowane nasilenie: przebieg może być łagodny, umiarkowany lub ciężki.

W ostatnich latach obserwowany jest wzrost zachorowań na choroby alergiczne, w tym na astmę. W latach 1998-1999 astmę zdiagnozowano u 8,6% dzieci i 5,4% dorosłych – częściej u mieszkańców miast niż wsi.  Badania epidemiologiczne opublikowane ostatnio wykazały astmę u 11% dzieci i 9% dorosłych Polaków. Liczba ta w rzeczywistości  może być wyższa. Zwraca się także uwagę na współwystępowanie astmy, nieżytu nosa i atopowego zapalenia skóry, zjawisko to jest szczególnie nasilone w wieku dziecięcym.

Nie rozpoznano dotąd wszystkich przyczyn rozwoju astmy, znane są natomiast czynniki ryzyka rozwoju tej choroby, są to predyspozycje osobnicze i czynniki środowiskowe. Do uznanych uwarunkowań osobniczych należą predyspozycja genetyczna – astma występuje częściej wśród dzieci, których rodzice chorują na astmę, poza tym otyłość, płeć i czynniki wpływające na rozwój prenatalny i okres bezpośrednio po porodzie.

Do czynników środowiskowych sprzyjających rozwojowi astmy i powodujących epizody zaostrzeń choroby należą: ekspozycja na alergeny wziewne, infekcje układu oddechowego (głównie wirusowe), ekspozycja czynna i bierna na dym tytoniowy, zanieczyszczenia powietrza, spaliny oraz dieta (uczulenia pokarmowe). Najsilniejsze powiązania wykazano pomiędzy uczuleniem i ekspozycją na alergeny roztoczy kurzu domowego a występowaniem astmy. Stwierdzono, że częstość uczulenia na alergeny pospolitych gatunków roztoczy żyjących w kurzu jest największa w populacji chorych na astmę (nawet 85%).

Ważnym elementem profilaktyki i leczenia chorób alergicznych, w tym astmy, jest eliminacja alergenów z otoczenia. Skuteczne działania profilaktyczne mogą powodować złagodzenie objawów i zmniejszyć ryzyko zaostrzeń choroby. Wykazano także, że usuwanie alergenów może chronić osoby o cechach atopowych przed rozwojem choroby alergicznej. Działania profilaktyczne podjęto w mieszkaniach dzieci obciążonych rodzinnie alergią już w okresie prenatalnym i stwierdzono, że obniżenie stężenia głównego alergenu roztoczy w kurzu domowym wpływa ochronnie na rozwój uczulenia.

W celu unikania ryzyka wziewnego wchłaniania alergenów i łagodzenia objawów choroby alergicznej osoby uczulone lub opiekunowie chorych, kierując się zaleceniami lekarzy, podejmują żmudne czynności porządkowe w swoich mieszkaniach. Niestety przy zastosowaniu tradycyjnych metod sprzątania uzyskanie pożądanych efektów nie jest w pełni możliwe.

ALLERGOFF podnosi efektywność zabiegów profilaktycznych, wykazuje pełną skuteczność w eliminacji alergenów kurzu domowego – nie tylko tych, związanych z obecnością roztoczy, ale także z grzybami pleśniowymi, pyłkami roślin i zwierzętami domowymi. Jest przy tym preparatem bezpiecznym w stosowaniu ponieważ zawiera wyłącznie składniki naturalne.

Źródła:

Podstawy Alergologii, Mędrala W. red., wyd.: W. Górnicki: Wydawnictwo Medyczne, Wrocław, 2006.
Alergologia. Kompendium, Pawliczak R. red., wyd.: Termedia Wydawnictwa Medyczne, Poznań, 2013.
Samoliński B. i inni: Epidemiologia Chorób Alergicznych w Polsce (ECAP), Alergologia Polska Polish Journal of Allergology,1, 1, 2014.